تبلیغات
اکرام و احترام - نقش و جایگاه امور تربیتی مدارس در رشد اخلاقی دانش‌آموزان

اکرام و احترام

گرامی ترین حَسَب، اخلاق نیکو است.» حسب انسان را اخلاق او تعیین می کند و گرامی ترین نژاد، نسب، حسب و هویت انسان «حسن خلق» اوست که همواره او را همراهی می کند.
آنچه می بایست در مدارس کشور ما صورت پذیرد ،ایجاد روحیه و فرهنگ تعامل پذیری با یکدیگر و تحمل افکار و اعتقادات دیگران است. در صورتی که دانش آموزان ،معلمین و حتی اولیاء بتوانند این فرهنگ را در دانش آموزان و در محیط آموزشی نهادینه سازند،در آینده افرادی انتقاد پذیر و با روحیه تعامل بیشتر و ارتجاع پذیر خواهیم داشت. در سال تحصیلی اخیر همانگونه که واقفیم رئیس جمهور محترم پرسش مهر را طوری عنوان کرد که به بررسی این موضوع پرداخته شود. با توجه به وضعیت دنیای کنونی در کشور ما می بایست دانش آموزانی تربیت شود که در دنیای آینده بتوانند ارتباط کامل و دقیقی با دنیای پیرامون برقرار سازند. چرا که آنان دولتمردان آینده کشور هستند و آینده کشور به دست آن هاست. در صورتی که بتوانند از روحیه تعامل و احترام به یکدیگر برخوردار شوند از آینده مطمئنی در کشور برخوردار خواهیم بود.

بایگانی

نویسندگان

پیوندها

انتظار فرج

آمار بازدید

  • بازدید کل:

  • بازدید امروز:

  • بازدید دیروز:

  • بازدید ماه قبل:

  • بازدید این ماه:

  • تعداد مطالب:1

  • نویسندگان:

نقش و جایگاه امور تربیتی مدارس در رشد اخلاقی دانش‌آموزان

پرورش فضایل اخلاقی یكی از مهمترین اهداف والای رسالت پیامبران خدا بوده است تا انسان در مسیر كمال كه علت غایی آفرینش است، قرار گیرد و پیامبر عظیم‌الشأن اسلام (ص) با اشاره به فلسفه بعثت خویش در حدیث معروف:
«انما بعثت لاتمم مكارم الاخلاق» بدان تصریح فرموده‌اند: 
فلاسفه و اندیشمندان حتی پیروان مكتب‌های مادی نیز هر یك با بینش و اهداف خاص خود از تربیت و اخلاق سخن گفته و اصول و روش‌هایی را برای آن ارائه داده‌اند كه این خود بیانگر اهمیت و سرنوشت ساز بودن این مسأله برای انسان، در هر شرایط و همه جوامع است. 
پرورش فضایل اخلاقی یكی از مهمترین اهداف والای رسالت پیامبران خدا بوده است تا انسان در مسیر كمال كه علت غایی آفرینش است، قرار گیرد و پیامبر عظیم‌الشأن اسلام (ص) با اشاره به فلسفه بعثت خویش در حدیث معروف:
«انما بعثت لاتمم مكارم الاخلاق» بدان تصریح فرموده‌اند: 
فلاسفه و اندیشمندان حتی پیروان مكتب‌های مادی نیز هر یك با بینش و اهداف خاص خود از تربیت و اخلاق سخن گفته و اصول و روش‌هایی را برای آن ارائه داده‌اند كه این خود بیانگر اهمیت و سرنوشت ساز بودن این مسأله برای انسان، در هر شرایط و همه جوامع است. 
اخلاق و تربیت اسلامی، با ویژگی‌های خاص و بعد متعالی خود تضمین كننده سعادت انسان‌ها در همه عمرها و ره‌پویان راه كمال است و فراگیری علمی و تخلق عملی به آن، با شیوه منطقی و در چارچوب برنامه‌های آموزشی و تربیتی، امری ضروری و لازم است. امروزه با تحولات و تغییراتی كه در اجتماعات انسانی ایجاد شده، دگرگونی‌های فرهنگی و اجتماعی و سیاسی و زندگی‌های ماشینی و تعدد علایق و استعدادها و متغیر بودن ارزش‌ها و ... سبب گردیده مسأله مهم «تربیت» و جایگاه و نقش آن بیشتر مورد توجه صاحب‌نظران تعلیم و تربیت قرار گیرد، اگر چنانچه فردی به درستی و شایسته تربیت شود می‌تواند برای خود و جامعه پیرامونش فردی مؤثر و كارآمد باشد و نیز چنانچه فردی وارد عرصه‌های مختلف سیاست، اقتصاد و فرهنگ و امور مشابه دیگر شود ولی به خوبی تربیت نشده باشد در هر یك از این عرصه‌ها به خود و جامعه پیرامون خود ضرر و زیان وارد می‌كند.
تربیت مصدر باب تفعیل از ماده «ربی، یربو» به معنی رشد است و تربیت یعنی رشد دادن. معنای اصطلاحی تربیت عبارت است از رشد دادن یا فراهم كردن زمینه رشد و شكوفایی استعدادها و توانایی‌ها و به فعلیت رساندن قوای نهفته یك موجود، بدین ترتیب تنها به انسان اختصاص نداشته و هر موجود زنده‌ای را كه قابلیت رشد داشته باشد شامل می‌شود. از موارد استعمال این واژه در قرآن كریم چنین بر می‌آید كه در خصوص تربیت معنوی و اخلاقی از واژه تزكیه و مشتقات آن استفاده شده است. «و یزكیهم و یعلمهم الكتاب والحكمه» (سوره جمعه- 2)
معنی لغوی تزكیه نیز رشد دادن و اصلاح و پاكسازی است كه ناظر بر پاكسازی از رذایل و آراستن به فضایل و رشد و هدایت و تربیت معنوی است. در روایات نیز از واژه‌های تهذیب، تأدیب، تنزیه و تطهیر یاد شده است.
این فعالیت مهم و ریشه‌ای یعنی تربیت یك رویداد و جریان وحدت طلب است كه باید بین هدف‌ها، محتوا و روش‌ها و الگوهای تربیتی و نیز متولیان فرهنگی و امور تربیتی وحدت و هماهنگی منطقی وجود داشته باشد تا اهداف مقدس تربیت تحقق یابد.
در راستای اهداف آموزش و پرورش، تربیت جریانی منظم و مستمر است كه هدف آن كمك به رشد جسمانی، شناختی، ذهنی، روانی، اخلاقی و به طور كلی رشد شخصیت پرورش یابندگان برای رسیدن به رشد و تعالی و بالندگی و كسب ارزش‌ها و هنجاری‌های مورد پذیرش جامعه و نیز كشف و شكوفا نمودن استعدادها و توانایی‌های آن‌هاست.
سابقه فعالیت‌های فرهنگی و پرورشی در آموزش و پرورش به نیمه اول سال 1340 ه.ش برمی‌گردد كه متناسب با اهداف نظام گذشته انجام می‌گرفته كه پس از پیروزی شكوهمند انقلاب اسلامی به رهبری حضرت امام خمینی (ره) و تغییر و تحولاتی كه در سیستم آموزش و پرورش ایجاد گردید، نهاد مقدس امور تربیتی با سازمان و اهداف عالیه و نظامی جدید و ارزشی از بطن انقلاب روییده و با دستان پرتوان و با بركت شهیدان گرانقدر رجایی و باهنر طراحی و به مرحله ظهور رسید.
پرچمداران این نهاد مقدس مربیان دلسوز و مخلصی بودند كه با وفاداری و تعهدی كه به انقلاب داشتند عاشقانه به تربیت دانش‌آموزان مبادرت ورزیدند كه به تعبیر شهید بزرگوار باهنر، صادق‌ترین و صمیمی‌ترین یاران آموزش و پرورش وارد سیستم آموزش و پرورش شدند تا با جذب سایر همكاران متعهد و معتقد به ارزش‌های نظام حركت فرهنگی و تربیتی گسترده‌ای را آغاز نمایند.
حركت و تلاش این ایثارگران در حالی شروع شد كه منافقین و ملحدان و طاغوتیان با تمام وجود در صدد شیوع و گسترش فرهنگ غربی و نفاق و افكار منحرف و طاغوتی برآمده بودند، و در این زمان بود كه این عزیزان با كمترین امكانات و بدون چشم‌داشتی انواع تهمت‌ها و ... را برای اسلام به جان و دل می‌خریدند و فقط هدف و مقصودشان تربیت دانش‌آموزان و پاسداری از فرهنگ و ارزش‌های اصیل اسلامی در مدارس بود. در دوران دفاع مقدس نیز با جذب و ارشاد و راهنمایی دانش‌آموزان آن‌ها را برای حضور در میادین جبهه آماده و خود جلودار این قافله بودند و بسیاری از آنان به درجه رفیع شهادت نائل آمده و نیز برخی به عنوان یادگاران سال‌های آتش و خون چون خورشیدی روشنی‌بخش و گرمی افزا در فضای جامعه و آموزش و پرورش هستند.
در حال حاضر هم در حالی كه امواج مسموم و تهاجمات فرهنگی و به قولی ناتوی فرهنگی دشمنان علیه نظام مقدس اسلامی‌مان به اوج خود رسیده و نوك تیرهای آتشین دشمن نوجوانان و جوانان را نشانه رفته تا آن‌ها را از درون تهی و از ارزش‌ها و معیارهای دینی و اعتقادی جدا نماید و با توجه به تأكیدات مقام عظمای ولایت حضرت آیت‌ا... خامنه‌ای مبنی بر تقویت و گسترش فعالیت‌های تربیتی و اخلاقی مخصوصاً در مدارس، می‌طلبد كه فعالیت‌های امور تربیتی متناسب با نیازها و ظرفیت‌های موجود بیشتر شده و رسالتی كه مربیان شهید، پرچمدار آن بودند گسترش یابد.
بدون شك فعالیت‌های امور تربیتی در مدارس چنانچه مورد توجه مدیران و كاركنان و دست‌اندركاران قرار گرفته و اهمیت و كاركردش بیشتر احساس شود، می‌تواند در تربیت و شكوفایی و موفقیت دانش‌آموزان مؤثر واقع گردد. مدرسه به عنوان گسترده‌ترین و در دسترس‌ترین محیط آموزشی و پرورشی نقش مهمی در تربیت همه جانبه دانش‌آموزان دارد. مدرسه به عنوان تنها دنیای واقعی اكثر بچه‌ها و فعالیت‌های آموزشی و پرورشی آن به عنوان فعالیت‌های اصلی كودكان و نوجوانان در شكل‌دهی شخصیت و ساختار روانی آن‌ها اهمیت فراوانی دارد. دانش‌آموزان ضمن فراگیری دانش‌های مورد نیاز خود باید چگونه زیستن و چگونه بودن را یاد بگیرند و ضمن آن، خودارزشمندی و موفقیت و خلاقیت را تجربه كنند. امور تربیتی مدارس چنانچه مورد حمایت جدی مدیران قرار گرفته و دارای مربیان باتجربه و باانگیز و تلاشگر باشد، می‌تواند فرصت‌های مناسب را برای رشد و شكوفایی دانش‌آموزان فراهم نماید.
پرورش اخلاقی و رفتاری، ایجاد حس مسؤولیت‌پذیری، تقویت اعتماد به نفس، به دست آوردن روحیه استقلال طلبی و استكبار ستیزی، تفكر انتقادی، قدرت تصمیم‌گیری، كنار آمدن با هیجانات و فشارهای روانی، شناخت كامل خود و رسیدن به خود آگاهی و احساس خودارزشمندی نتیجه حضور فعال دانش‌آموزان در برنامه‌های فرهنگی و هنری مدارس است. اجرای برنامه‌ها و مسابقه‌های فرهنگی و هنری ابزار و وسیله‌ای مناسب است برای اینكه مربیان بتوانند ارتباطات عاطفی خوبی با فراگیران برقرار كرده و آموزه‌های دینی و اخلاقی را به آن‌ها منتقل نمایند. در امور تربیتی دانش‌آموزان تعامل و همكاری و هماهنگی مربیان و معلمان و كاركنان مدرسه حائز اهمیت است. مربیان و معلمان به عنوان افرادی كه زمان بیشتری را با دانش‌آموزان سپری می‌كنند و در تماس دائمی با آن‌ها قرار دارند نقش بسیار مهمی در پذیرش و تربیت ایفا می‌كنند.
فعالیت‌های امور تربیتی چنانچه برنامه‌ریزی شده و متناسب با نیازها و ظرفیت‌های دانش‌آموزان در مدارس انجام شود در پیشرفت یك مدرسه موفق و پیشگیری دانش‌آموزان از انحرافات و كج‌رفتاری‌ها و رفتارهای پرخطر كه امروزه رو به گسترش است، می‌تواند مؤثر واقع شود.
در پایان یادآوری چند نكته به مربیان پرورشی ضروری به نظر می‌رسد:
1 – قدم اول در فعالیت‌های امور تربیتی برقراری رابطه حسنه و گرم و صمیمی با دانش آموزان و خانواده‌های آن‌هاست.
2- توجه به تفاوت‌های فردی و نیازهای مادی و معنوی در روند فعالیت مؤثر است.
3- تربیت، یك جریان و فعالیت مستمر و مداوم و امیدبخش است.
4- با فراهم كردن فضای فیزیكی و روانی مناسب و با برنامه‌های معنوی می‌توان كلاس‌ها و محیط مدرسه را از حالت بی‌روح و كسل كننده به فضایی پرطراوت و بانشاط تبدیل كرد.
5- برقراری رابطه تعاملی، باز و شفاف با دانش‌آموزان تا جایی كه آنان بتوانند صادقانه مسائل و مشكلات خود را بیان كنند.
6- توجه كردن به نظرات و پیشنهادات و افكار دانش‌آموزان و پرهیز از تبعیض و تحقیر و توهین و پرخاشگری آنان حائز اهمیت است.
7- آموزش خانواده‌ها و برقراری مستمر با آنان، هماهنگی و همكاری با مشاوران مدرسه و بعضاً معرفی دانش‌آموزان به مراكز مشاوره می‌تواند به روند فعالیت‌های امور تربیتی كمك نماید.
8- تشویق و ترغیب دانش‌آموزان در فعالیت‌های گروهی و فعالیت‌های سالم و خلاق در تربیت اجتماعی و مذهبی آنان مهم است.
9- تقویت و بالا بردن انگیزه‌های خدمت فقط برای رضای خداوند و بی‌توجهی به بی‌مهری‌هایی كه به امور تربیتی شده می‌تواند اهداف امور تربیتی و تحقق آن‌ها را سبب گردد.
10- جایگاه و منزلت مربیان امور تربیتی بستگی به فعالیت و تلاش خالصانه و عاشقانه و فداكارانه آن‌ها در امر تربیت دانش‌آموزان در محیط مدرسه و خارج از مدرسه دارد.

هگمتانه 16آذر 87

منابع:
1 – اخلاق و تربیت اسلامی، محمدتقی رهبر- محمدحسن رحیمیان
2- مجموعه كتب آموزش خانواده، انجمن اولیا و مربیان
3- خلاصه مقالات، معاونت پرورش وزارت آموزش و پرورش

نظرات

ارسال نظر

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.