تبلیغات
اکرام و احترام - آداب معاشرت در محیط مدرسه

اکرام و احترام

گرامی ترین حَسَب، اخلاق نیکو است.» حسب انسان را اخلاق او تعیین می کند و گرامی ترین نژاد، نسب، حسب و هویت انسان «حسن خلق» اوست که همواره او را همراهی می کند.
آنچه می بایست در مدارس کشور ما صورت پذیرد ،ایجاد روحیه و فرهنگ تعامل پذیری با یکدیگر و تحمل افکار و اعتقادات دیگران است. در صورتی که دانش آموزان ،معلمین و حتی اولیاء بتوانند این فرهنگ را در دانش آموزان و در محیط آموزشی نهادینه سازند،در آینده افرادی انتقاد پذیر و با روحیه تعامل بیشتر و ارتجاع پذیر خواهیم داشت. در سال تحصیلی اخیر همانگونه که واقفیم رئیس جمهور محترم پرسش مهر را طوری عنوان کرد که به بررسی این موضوع پرداخته شود. با توجه به وضعیت دنیای کنونی در کشور ما می بایست دانش آموزانی تربیت شود که در دنیای آینده بتوانند ارتباط کامل و دقیقی با دنیای پیرامون برقرار سازند. چرا که آنان دولتمردان آینده کشور هستند و آینده کشور به دست آن هاست. در صورتی که بتوانند از روحیه تعامل و احترام به یکدیگر برخوردار شوند از آینده مطمئنی در کشور برخوردار خواهیم بود.

بایگانی

نویسندگان

پیوندها

انتظار فرج

آمار بازدید

  • بازدید کل:

  • بازدید امروز:

  • بازدید دیروز:

  • بازدید ماه قبل:

  • بازدید این ماه:

  • تعداد مطالب:1

  • نویسندگان:

آداب معاشرت در محیط مدرسه

اداب معاشرت : نوع تفکر، صحبت کردن، سطح شغلی و تحصیلی، لباس پوشیدن،میزان انعطاف پذیری و… از جمله مواردی هستند که سطح شخصیتی و معاشرتی فرد را در اجتماع مشخص می کند. از طرفی اهمیت دادن و رعایت کردن این نکات توسط افراد یک جامعه لازمه رشد فرهنگ و تمدن اجتماعی آن سرزمین می باشد که دستیابی به این مهم مستلزم شناخت، اجرا و ترویج آداب و قوانین اجتماعی در سطح کشور است.

این موضوعات در معنایی دیگر اصول و آداب تشریفات نامیده می شوند. تشریفاتی که سازنده یک ارتباط سالم و موفق اجتماعی است. ارتباط سالم و موفق موجب می شود تا ما مشکلاتمان را ساده تر حل نماییم، اعتبار کسب کنیم و مورد اطمینان دیگران قرار بگیریم. با آن ها دوست شویم و از این تعامل دوطرفه سود ببریم وسود برسانیم، معامله، مبادله و امرار معاش کنیم، وصلت و کنیم و زندگی بسازیم، تفریح و سرگرمی را بیشتر، صممیت کنیم و لذت ببریم، شراکت کنیم و رونق ببخشیم و را هنمایی وگفتگو کنیم و خدا را بهتر بشناسیم. – هرگز در میهمانی ها، مجامع عمومی، کوچه و خیابان، موهایتان را شانه نکنید، ناخن نگیرید، کفش هایتان را تمیز نکرده و لباستان را مرتب نکنید. مدارک و اسناد داخل جیبتان را بیرون نریزید و پول های خود را نشمارید. بعد از خانه، دومین محل فعالیت و رشد و تربیت نوجوان، مدرسه است که معمولاً ارزش مندترین لحظات و شاداب ترین ساعات یک نوجوان در آن سپری می شود.

 

مدرسه، شکل دهنده و سازنده فردای نسل جدید ما است و همان طور که خواندن و نوشتن و حساب و هندسه و تاریخ و جغرافی و فیزیک و شیمی و مهارت های لازم را آموزش می دهد، آداب زندگی و نیازهای معنوی ـ اجتماعی زندگی فردا را نیز به نوجوان می آموزد. در حقیقت، شکل و نوع جامعه فردای نوجوانان ما ابتدا در خانه و آن گاه در مدرسه ترسیم می شود.تمام حرکات و رفتار و میزان قدرت افراد در کنترل احساسات و غرایز و هم گامی و همراهی با هم نوعان و برخورداری از یک زندگی با نشاط و شرافت مندانه و یا خدای ناکرده رفتارهای ضد اجتماعی و قانون شکنی ها و بی بندوباری ه، همه در گرو آموزش و تربیت و قالبی است که خانه و مدرسه برای نوجوانان ما ترسیم می کنند. بی دلیل نیست که (ویکتور هوگو) می گوید: (هر مدرسه ای که دایر می گردد، درِ زندانی بسته می شود.مدرسه می تواند در راستای انجام رسالت خویش یعنی انسان سازی، با برنامه های متنوع و سازنده، فراهم کردن تسهیلات ورزشی، هنری و تفریحی، از بسیاری جرایم و خلاف کاری ها جلوگیری کند. هم چنان که اگر به وظیفه خود یعنی تعلیم و تربیت عمل نکند و فقط به علم آموزی بپردازد، خسارت آفرین و زیان بار خواهد شد.(چو دزدی با چراغ آید گزیده تر برد کالا).

با توجه به این نقش مهم و اساسی، ما در این برنامه بحث نوجوان و مدرسه را مطرح کرده و در صددیم آداب نوجوان در مدرسه را بیان کنیم. اما قبل از آن به یک نکته اشاره می کنیم:

هم آهنگی بین خانه و مدرسه

 همان طور که گفته شد، مسئولیت تربیت و آماده سازی نوجوان برای ورود به اجتماع، مسئولیتی است مشترک بین مدرسه و خانواده. هریک از این دو نهاد مقدس موظفند که با شناخت دقیق هدف ها و دیدگاه ها و نوع حساسیت های یک دیگر به طور هم آهنگ عمل کرده و از اقدامات تنش زا و مخرب پرهیز نمایند.

اگر مدرسه به نوعی از پوشش محصلان عکس العمل نشان می دهد و یا در ارتباط با آرایش و نوع حجاب و موی سر و شکل ظاهری دانش آموزان برنامه ویژه ای ارائه می دهد، باید ضمن تطبیق آن با فرهنگ و ارزش های مورد قبول جامعه، علاوه بر توجیه دانش آموزان، والدین آنان را نیز از تصمیمات خود باخبر سازند تا با مخالفت و عدم هم آهنگی آنان روبرو نشوند.

(اگر این هم آهنگی با مدرسه نباشد و والدین برنامه هایی مخالف برنامه های تربیتی مدرسه در پیش گیرند [و یا به نحوی با تصمیمات و برنامه های مدرسه به مخالفت بپردازند]، فرزندان آن ها دچار تضاد می شوند و در انتخاب راه صحیح سرگردان خواهند شد.)

مثلاً در یک مسئله به ظاهر کوچک یعنی کوتاه کردن موی سر، اگر نوجوان با دو دستور متضاد، یکی از سوی مربی مبنی بر کوتاه کردن مو و دیگری از سوی والدین مبنی بر کوتاه نکردن آن، روبرو شود، چه اتفاقی رخ خواهد داد

اگر دستور پدر و مادر را اطاعت کند، با مربی مخالفت کرده است و اگر سر را کوتاه کند، خواست والدین را نادیده گرفته است و چه بسا این سردرگمی باعث سست شدن پایه های ایمان نوجوان به مربی و والدین خواهد شد و او را به سرپیچی از فرمان های دیگر تشویق خواهد کرد. مخصوصاً اگر این دو دستور جنبه دینی به خود گرفته باشد، بر حیرت و سرگردانی نوجوان خواهد افزود و او را به ارزش های دینی نیز بی تفاوت خواهد ساخت.

بنابراین هم آهنگی بین والدین و مربیان در مدرسه، امری حیاتی است که باید به آن توجه داشت و به دلیل همین اهمیت است که انجمن اولیا و مربیان در مدارس دایر گشته است.

نوجوان پس از ورود به مدرسه با سه موضوع روبرو است: 1. معلم; 2. کلاس و هم کلاسی; 3. محیط مدرسه.

ما در ادامه به تناسب بحث و با توجه به تعداد صفحات به برخی از وظایف و آداب نوجوان در رابطه با عناوین یاد شده اشاره می کنیم.

1ـ معلم

 معلم خوب هم چون پدری است روحانی که تربیت و پاس داری از ارزش ها و انتقال تجربه ها و آموخته های خود را به نسل جدید بر عهده دارد; هم چنان که ترسیم شکل زندگی اجتماعی و نوع رفتار نوجوان و دانش آموز نیز با او است. مقام و منزلت معلم به قدری والا است که هرگز نمی توان آن را با سایر مقامات مقایسه کرد.

استاد شهید مرتضی مطهری(ره) درباره مقام معلم می نویسد:(دانشمند بزرگ اسلامی، سید رضی(ره) که جمع کننده نهج البلاغه است، به مناعت و عزت نفس معروف است. در همه عمر از کسی چیزی قبول نکرد و حتی روزی که پدرش چیزی به او هدیه کرد، نپذیرفت تا آن که اتفاق افتاد که یکی از استادان و معلمان وی کتابی یا چیز دیگری به او اهدا کرد. ابتدا خواست نپذیرد و چنین عذر آورد که در همه عمر از احدی چیزی نپذیرفته ام و حتی زیر بار منت پدرم نیز نرفته ام.

استاد گفت: مگر نمی دانی که در اسلام حق استاد و معلم از حق پدر بالاتر است؟ در مقابل این منطق، سید رضی نتوانست مقاومت کند و ناچار پذیرفت. علم در ذات خود شریف است. فراگرفتن علم، عبادت و طاعت است. تعلیم دادن و یاد دادن به شاگردان بالاترین عبادت ها است. حق استاد و معلم و راهنما از هر حقی بزرگ تر و بالاتر است.

امام حسن عسکری(ع) فرمود:

جوانی، مردی را خدمت امام سجاد(ع) آورد و گفت: او قاتل پدر من است و آن مرد به قتل اعتراف کرد. چون حکم به قصاص کردند، از آن جوان درخواست عفو کرد تا خداوند به او پاداش عظیم دهد.

گویا جوان راضی به گذشت نبود. امام سجاد(ع) به او که استحقاق قصاص خون پدر را داشت، گفت: اگر این مرد بر گردن تو حقی دارد، در مقابل آن از گناه او بگذر. جوان گفت: ای فرزند رسول خد، او بر گردن من حق دارد، ولی ارزش آن به قدری نیست که برای آن از خون پدرم گذشت کنم….

امام پرسید: او چه حقی بر گردن تو دارد؟ گفت: او اصول دین (توحید، نبوت و امامت) را به من آموخته است; او معلم من است. امام فرمود: چگونه این حق با خون پدر تو برابری نمی کند؟! به خدا سوگند، این حق با خون همه انسان ها از اول تا آخر، جز خون پیامبران و امامان(علیهم السلام) برابری می کند….

جوان گفت: آری چنین است. امام سجاد به قاتل پیش نهاد کرد که او ثواب کار آموزشی خود را به ایشان دهد تا امام دیه مقتول را بپردازد و از قصاص رهایی یابد. قاتل گفت: ای فرزند رسول خد، من به پاداش این عمل نیازمندترم و شما از آن بی نیازید، چرا که من گناهان بزرگی دارم….

امام پرسید: آیا اگر تسلیم مرگ شوی برای تو بهتر است از این که از ثواب این آموزش بگذری؟ او گفت: آری، ای فرزند رسول خدا.

داستان ادامه می یابد تا آن جا که حضرت می فرماید: ای جوان، یا تو از قاتل به دلیل کار نیکش بگذر تا من حدیثی در فضیلت رسول خدا برای تو نقل کنم که از همه دنیا برایت بهتر است و یا من دیه قتل پدر را به تو می دهم و آن حدیث را برای او نقل می کنم.

جوان گفت: ای فرزند رسول خدا! من بدون دیه و بدون هیچ چیز دیگر فقط و فقط برای خدا و درخواست تو از او گذشتم.و بدین سان، امام شأن و منزلت و مقام معلم را بیان کرد.

در سخنان بزرگان دین درباره احترام به مقام و مرتبه معلم وظیفه شناس توصیه های فراوانی آمده است که ما در این بخش به دو مورد آن اشاره می کنیم:

1. تواضع و فروتنی:

 تواضع و خاکساری در برابر استاد، از صفات پسندیده یک دانش آموز به شمار می رود. این خلق و خوی پسندیده علاوه بر بزرگ داشت مقام معلم، راه را برای کسب علم و معرفتِ بیشتر برای او فراهم می سازد.

نوجوانِ متواضع چون خود را در برابر استاد بزرگ نمی بیند، به راحتی و با عشق و علاقه فراوان به درس استاد گوش فرا می دهد و از محضر او کسب فیض می کند و بر عزت و سربلندی خود می افزاید. (اظهار ذلت و خاکساری در برابر استاد، نوعی عزت و سرفرازی است. خضوع شاگرد در برابر استاد، افتخاری است برای او و تواضعش موجب رفعت و بلندپایگی او می گردد.افتـادگـی آمـوز اگـر طالـب فیضـی هرگز نخورد آب زمینی که بلند است.

امام صادق(ع) در روایتی فرمود: (تواضعوا لمن طلبتم منه العلم; در برابر کسی که از او دانش می آموزید، فروتن باشید.)

پیامبر گرامی اسلام(ص) می فرماید: (اگر کسی به شخصی مسئله ای را بیاموزد، زمام اختیار و مالکیت او را به دست می آورد. پرسیدند: حتی آیا می تواند همانند برده او را خرید و فروش کند؟ فرمود: نه، لکن می تواند به او فرمان دهد و امر و نهی نماید.

البته باید توجه داشت که تواضع و فروتنی در مسائل آموزشی، موضوعی است دوطرفه، و معلمی که به امر تعلیم و تربیت مشغول است نیز باید به این صفت آراسته باشد; زیرا خیر و برکت رساندن به دیگران از راه تکبر و خود بزرگ بینی مشکل است. درختان پر میوه برای بهره برداری دیگران، شاخ و برگ خود را فرو نمی نهند، برخلاف درخت های بی ثمر ـ هم چون چنار ـ که سر بر آسمان دارند.

تواضع کند هوش مند گزین

نهد شاخ پرمیوه سر بر زمین

در روایت آمده است: عیسی بن مریم به یاران خود فرمود: ای یاران پاک من، نیاز و حاجتی را با شما در میان می گذارم و می خواهم که آن را برآورده سازید. عرض کردند: یا روح الله، حاجت و نیاز شما برآورده است. حضرت از جا برخاست و پاهای یاران خود را شست وشو داد. آنان به عیسی عرض کردند: روا و شایسته تر آن بود که ما پاهای شما را شست وشو می دادیم. فرمود: سزاوارترین مردم در خدمت به مردم، خودِ عالم و دانشمند است و آن گاه فرمود: یگانه هدف من در دست زدن به این کار، این بود که با اظهار تواضع خود نسبت به شم، شما را هشدار دهم که به نوبه خود پس از من مانند من به مردم اظهار تواضع و فروتنی کنید. حضرت عیسی پس از آن فرمود: علم و حکمت با تواضع و فروتنی سامان می یابد و آباد می گردد، نه با تکبر و خود بزرگ بینی. زراعت در زمین نرم و هموار می روید و نه در کوه ها و زمین های بلند و برافراشته.

2ـ رعایت ادب در برابر معلم:

 رعایت ادب و نزاکت در برابر معلم از جمله وظایف بسیار مهم و اساسی نوجوان است. او باید در مراحل مختلف، از آغاز ورود معلم به کلاس تا پایان ساعت کاری مدرسه در طول سال و حتی سال های بعد، مقام او را پاس دارد و از انجام هر کاری که با شأن و منزلت معلم ناسازگار است و به نحوی او را تضعیف و یا خدای ناکرده تحقیر می کند، خودداری نماید.امور مورد نظر در این زمینه فراوان است. ما در این قسمت به برخی از آن ها اشاره می کنیم:

الف) حاضر شدن در کلاس درس پیش از حضور استاد و آماده شدن برای استقبال از او;

ب) بلند شدن هنگام ورود استاد به کلاس و یا فرستادن صلوات;

ج) مخاطب قرار دادن استاد با الفاظ مناسب; مانند: شم، فرمودید، آق، استاد;

د) آراستن ظاهر به هنگام ایستادن در مقابل معلم و یا گوش دادن به سخنان او و پرهیز از امور ناشایست; مانند: تکیه دادن، آستین ها را بالا زدن، انگشت در بینی کردن، دست زدن به پهلو هنگام ایستادن، به این سو و آن سو نگاه کردن هنگام گفت وگو با استاد، دهان باز کردن و خمیازه کشیدن، با دکمه های لباس بازی کردن، به صدا درآوردن انگشتان دست، پرت کردن آب دهان و یا بینی به بیرون، آروغ زدن و غیر آن;

هـ) اجازه گرفتن برای ورود به جلسه خصوصی استاد;

و) استفاده نکردن از کلمات تحقیرآمیز و متداول بین مردم; مانند: فهمیدی، چته، شنیدی، مرد حسابی;

ز) صدا نکردن استاد از راه دور;

ح) پیش دستی نکردن در پاسخ به پرسش های دیگران از استاد;

ط) هنگام همراهی با معلم،جلوتر از او راه نرفتن.

در زمینه حقوق معلم و آدابی که باید در برابر او رعایت کرد، حدیث جالب و آموزنده ای وجود دارد که در پایان این بخش آن را با هم مرور می کنیم:امام صادق(ع) فرمود: حضرت علی(ع) می فرمود: (از حقوق معلم این است که زیاد از او نپرسی، لباس او را نگیری، هنگامی که بر او وارد می شوی و نزد او عده ای نشسته اند، بر همگی یک سلام بدهی و بر او یک سلام خصوصی، در مقابل او بنشین، پشت سر او منشین، با چشم و دست به او اشاره نکن، در مقابل او مگو که فلانی چنین گفت و فلانی چنین [اقوال و نظریه های مخالف را نزد او ذکر نکن و به رخ او نکش]، با نشستن زیاد نزد او، وی را ملول و خسته نساز، زیرا معلم در مَثَل همانند نخل باروری است که باید منتظر بمانی تا میوه ای از او فرو افتد [و تو از آن بهره مند شوی] مقام عالم از روزه دار شب زنده دار و مجاهد فی سبیل الله برتر است.)شایسته است در این جا یادآور شویم: نوجوانی که پایبند به رعایت حقوق معلم و آداب آن است، انتظار دارد که وی نیز به وظایف خطیر خود در برابر شاگرد عمل کرده و زمینه را برای رشد و بالندگی او فراهم سازد.

با فروتنی و تواضع و مهرورزی به دانش آموز و بذل علم و دانش و رعایت مساوات در توجه و محبت به شاگرد و پرهیز از تبعیض بین افراد در آرایش کلاس و یا نگاه کردن به افراد و یا صدا کردن آنان که موجب دلسردی و بی علاقگی دانش آموز به امر تحصیل و یا سوءظن او به معلم خواهد شد، همانند پدری مهربان در راه گسترش علم و دانش و تعمیق اطلاعات و کسب مهارت ها و نوسازی رفتار و در نهایت سعادت و خوش بختی او تلاش کند.

2. کلاس و هم کلاسی

دومین موضوعی که نوجوان در مدرسه با آن روبرو است، کلاس و هم کلاسی است. در این زمینه وظایف و آداب مختلفی مطرح است که در این بخش به مهم ترین آن اشاره می کنیم:


نظرات

    • حمید خوشحال

      سلام
      شما لطف دارید
      ممنونم که به وبلاگ سر می زنید
  1. قربان جهانی كه در آن جنگ نباشد
    مشت و لگد و سیلی و اوردنگ نباشد
    از وحشت بمب اتم و توپ و مسلسل
    پیوسته به پا خار و به سر سنگ نباشد
    باهم نستیزند سپیدان و سیاهان
    دعوا سر نام و نسب و رنگ نباشد
    در باغ وفا مرغ بد آواز نیابیم
    در بزم صفا ساز بد آهنگ نباشد
    افسار به دست دو سه گمراه نیفتد
    ایام به كام دو سه الدنگ نباشد
    مادون ز ستمكاری مافوق ننالد
    از دست دلی سنگ دلی تنگ نباشد
    هر مملكتی تا طلبد حق خودش را
    محتاج به صد لشكر صد هنگ نباشد

    ابوالقاسم حالت

ارسال نظر

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.